Z różnych półek

Transcriptions of the JP2 Lectures delivered in the academic year 2020/2021.

We present to you a collection of ten lectures from the "JP2 Lectures" series, delivered during the first year of the St. John Paul II Institute of Culture in Rome. For this series, which will continue in the coming years, we invite distinguished contemporary intellectuals who, in dialogue with the thought of St. John Paul II, reflect both on what is intriguing and alive in his work, as well as on what is particularly important and challenging.
The relevance of John Paul II’s thought is not confined to the period of his pontificate; it has much to offer for contemporary reflection on faith, philosophy, culture, science, politics, and a broad range of social issues. It is also worthwhile, together with him, to consider the most pressing challenges of our time.

Współczesne interpretacje malarskie sceny Bożego Narodzenia.
Dzieła te, wykonane przez dziesięcioro wybitnych polskich malarzy, stanowią następny etap rozpisanego na dwadzieścia jeden lat projektu "Namalować katolicyzm od nowa", który zapoczątkowany został przez wystawę współczesnych wizji obrazu Jezusa Miłosiernego. Niniejszy zbiór jest trzecią częścią cyklu przedstawień kolejnych tajemnic Różańca. Po Zwiastowaniu oraz Nawiedzeniu „nadszedł więc czas na Betlejem – ukazanie wcielonego Słowa, tajemnicę tajemnic, paradoks nad paradoksami” jak podkreśla dr Dariusz Karłowicz, kurator wystawy.

Próby uchwycenia tajemnicy Wcielenia w języku współczesnej sztuki podjęli się: Jarosław Modzelewski, Ignacy Czwartos, Jacek Dłużewski, Wojciech Głogowski, Jacek Hajnos OP, Krzysztof Klimek, Bogna Podbielska, Beata Stankiewicz i Grzegorz Wnęk oraz przedstawicielka młodego pokolenia artystów – Karolina Żądło.

FOR ENGLISH SCROLL DOWN.

Kalendarz ozdobiony obrazami powstałymi w projektu "Namalować katolicyzm od nowa". 

Stworzony na nadchodzący rok 2026, wydrukowany na wysokiej jakości papierze będzie ozdobą wnętrza i pomocą w planowaniu. 

Zbiór poetyckich opowiadań o Śląsku, przedstawiający jego krajobrazy i mieszkańców.

Zawierająca dwadzieścia pięć utworów książka, należąca do gatunku Bildungsroman, podzielona jest na trzy części: Refleksy, Opowiadania, Pseudomorfozy.

Opowieści sięgają końca XIX wieku, a kończą się na czasach współczesnych. Dobre duchy i robotnicze osiedla pochodzą z Górnego Śląska. Portrety Ślązaków, odcienie gwary śląskiej, mistyczne krajobrazy szkicowane są z rzeczową czułością. Lektura książki pozwala zajrzeć za mury starych ceglanych domów i osiedli górniczych, usłyszeć i zobaczyć ludzi, którzy je zamieszkują. Ale nie tylko to, ponieważ świat widzialny odsłania nam zawsze coś więcej, coś, za czym często tęsknimy.

Zbiór artykułów poświęconych filozoficznym źródłom nowoczesnej polskiej kultury rodzącej się w czasach zaborów.

To właśnie utrata państwa w stopniu decydującym określa polskie doświadczenie nowoczesności. Mimo to jednak Polacy – którzy w XIX wieku podlegali procesom modernizacji takim, jakie na ziemiach polskich prowadziły potęgi zaborcze – stali się nowoczesnym narodem pomimo braku własnego państwa. Studia i szkice zebrane w książce Tomasza Herbich ukazują, jak do dzieł twórców takich jak Adam Mickiewicz, August Cieszkowski, Zygmunt Krasiński czy Stanisław Brzozowski idee charakterystyczne dla europejskiej nowoczesności przenikały i jak uzyskiwały w nich charakterystyczny dla polskiej kultury umysłowej wydźwięk – taki wydźwięk, który do dzisiaj stanowi o jej swoistości i oryginalności. Podążanie śladami wymienionych twórców to zatem także kroczenie drogą, którą polska myśl odbyła do samodzielności i samostanowienia.

Wykładów Janopawłowe wygłoszone w roku akademickim 2022/2023.

Do udziału w cyklu JP2 Lectures zostali zaproszeni najwybitniejsi myśliciele z całego świata, którzy w dialogu z myślą św. Jana Pawła II podjęli się namysłu zarówno nad tym, co w jego dziele intrygujące i żywe, jak i nad tym, co szczególnie ważne, piękne i trudne dzisiaj – we współczesnym Kościele i świecie. 

Trzeci tom JP2 Lectures otwiera wykład prof. Josepha Weilera, w którym przygląda się on próbom zdechrystianizowania Europy. Siostra Helen Alford OP rozważa kryzys Europy w kontekście katolickiej nauki społecznej; prof. Antoine Arjakovsky patrzy na wojnę ukraińsko-rosyjską z perspektywy encyklik Jana Pawła II; prof. Vittorio Possenti analizuje papieski personalizm i przedstawia zadania współczesnej humanistyki; Rusty Reno pyta o rolę i obowiązki chrześcijaństwa w spolaryzowanym współczesnym świecie, natomiast prof. Mirosława Grabowska przedstawia wnioski z obserwacji procesów sekularyzacji w Polsce i na świecie. Wykład Dariusza Karłowicza, poświęcony jest nierównościom oraz wynikającym zeń niepokojom społecznym; autor przywołuje kilka rozwiązań tego problemu z historii starożytnej. Zamykający zbiór esej ks. prof. Franciszka Longchamps de Bériera porusza problematykę godności osoby ludzkiej w świetle prawa rzymskiego. 

Jaki sens przyświeca ludzkim dziejom i jakie światło rzuca na nie Wcielenie?

W swojej książce Vittorio Possenti stawia bardzo rzetelną diagnozę obecnej epoki historycznej. Włoski myśliciel twierdzi, że dzięki analizom prowadzonym w ramach teologii politycznej i filozofii historii można dokonać adekwatnego opisu relacji istniejącej między władzą polityczną a szeroko rozumianą filozofią.

Zdaniem Possentiego nie należy się poddawać w obliczu braku sensu, dominacji techniki, dekonstrukcji osoby, posthumanizmu czy proroctw o końcu czasów. Potrzeba nowego początku, gdy chodzi o chrześcijańską interpretację człowieka i świata. Współczesny kryzys antropocentryzmu otwiera niespotykane dotąd możliwości połączenia historii z Transcendencją, aby kroczyć w stronę inkluzywnego humanizmu, który docenia implikacje historyczno-polityczne Wcielenia i ukazuje potrzebę badania sensu historii.

__________________________

DOFINANSOWANO ZE ŚRODKÓW MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO POCHODZĄCYCH Z FUNDUSZU PROMOCJI KULTURY - PAŃSTWOWEGO FUNDUSZU CELOWEGO

Sześć wykładów o istocie sztuki i przemianach w myśleniu o niej w ciągu wieków.

Dlaczego i w jaki sposób wielka sztuka często powstaje w burzliwych okolicznościach? Jak to możliwe, że obrazy i dzieła, powstałe z doświadczenia niepokoju, rozdarcia czy sprzeciwu, po wiekach trafiają do muzeów i stają się łatwo przyswajalną częścią kulturowego krajobrazu, pozbawioną energii, która nadawała im sens? Jaka jest relacja sztuki, nauki i religii? Jak postęp techniczny odciska się na wyborach artystów i na recepcji sztuki? To tylko kilka z tematów, które Wind podjął w swoich wykładach, wygłoszonych na antenie BBC w ramach prestiżowej serii Reith Lectures.

Dialog poświęcony retoryce, prawdzie i sprawiedliwości.

„»Wojna i bitwa«” – zwraca uwagę Eric Voegelin – „to pierwsze słowa dialogu Gorgiasz, którego treścią jest wypowiedzenie wojny zepsutemu społeczeństwu”. Tak zaczyna się dzieło, z którego Platon, jak można przypuszczać, uczynić chciał rodzaj programowego dokumentu Akademii. Tytuł wskazuje przeciwnika, który uważany był za największego mówcę ówczesnej Grecji. Znajdujący się u szczytu uznania i popularności Gorgiasz z Leontinoi – mistrz i nauczyciel retoryki – był wielkim autorytetem w sprawach moralnych i politycznych. Gorgiasz – sygnalizuje Platon – to nie wprawka, prowokacja czy zaczepka, ale prawdziwa próba sił czy wręcz – trzymając się militarnej stylizacji – generalna rozprawa z wrogiem. Czy można się dziwić, że taki sygnał elektryzuje? W czasach gdy retoryka stanowi, jak pisze Eric Dodds, „sztukę sukcesu”, a „retor” jest właściwie synonimem „męża stanu”, wiadomo bowiem, że wojna dotyczyć musi fundamentów życia jednostki i wspólnoty, a więc pytań o dobre życie, prawdziwe szczęście oraz o to, czym są i czym powinny być polis i polityka.

Gorgiasz to także jeden z najważniejszych tekstów, bez których nie sposób mówić zarówno o filozofii politycznej Platona, jak i jego mistrza - Sokratesa. Stanowi on pomost między wczesnymi dialogami sokratycznymi, a tymi, w których w usta Sokratesa autor wkłada już własną naukę o ideach. Pisany u schyłku okresu sokratycznego Gorgiasz obiecuje doktrynę przynajmniej częściowo wyzwoloną spod wpływów mistrza. Jest jednocześnie czymś więcej – możemy przypuszczać, że stanowi rodzaj filozoficznego komentarza do podjętych przez Platona wyborów i zawiera pewien rodzaj programu przyszłych działań, których sednem jest rozwój założonej przezeń Akademii.

Dociekania dotyczące religii Sokratesa i jej roli w jego życiu.

Niniejsza analiza poglądów religijnych ojca zachodniej filozofii uważana jest powszechnie za najlepszą książkę, która została napisana jak dotąd o objawieniu, religii w życiu i filozofii tego myśliciela. 

E-book dostępny w formacie: EPUB + MOBI.

Początek monumentalnego cyklu Order and History. Jak Objawienie zmieniło świat?

Voegelin rozpoczyna swoje opus magnum od opisu Objawienia i jego wpływu kulturę Izraela, a w konsekwencji na całą późniejszą filozofię polityczną Zachodu. Rozważania filozofa koncentrują się na odejściu przez Izraelitów od powszechnych na Bliskim Wschodzie mitów kosmologicznych, zdobytej przez Izrael świadomości rozwoju historii oraz koncepcji czasu linearnego; Voegelin opisuje również konflikt między Objawieniem a porządkiem stanowionym przez izraelskich królów.

E-book dostępny w formacie: EPUB + MOBI.

Autor stawia pytanie o sens idei prawa Bożego i śledzi jego historyczną ewolucję.

E-book dostępny w formacie : EPUB + MOBI.

Barwna biografia Jadwigi Andegaweńskiej ujęta w formie eseju.

Autorka podejmuje temat tytułowej bohaterki, z kunsztem odtwarzając duchowe i intelektualne realia ówczesnej Europy oraz z fascynacją opisując krakowską metropolię. Jak przystało na twórczość eseistyczną nie unika wątku osobistego. Sugestywnie opisuje etap wczesnej młodości Jadwigi, związanej już z przeprowadzką do Krakowa, a także jej działalność na tronie piastowskim. Mierzy się z legendą przyszłej świętej, z literackimi ujęciami jej decyzji o odrzuceniu Wilhelma Habsburga i ślubie z Jagiełłą.

E-book dostępny w formacie: EPUB + MOBI.

Opis procesu Sokratesa i jeden z najważniejszych tekstów w dziejach kultury.

Obraz Sokratesa – człowieka sprawiedliwego – stojącego przed sądem położył fundamenty pod dalszy rozwój myśli filozoficznej. Niniejsze wydanie jest II tomem unikalnej serii „Biblioteki Klasycznej”, w ramach której wydawnictwo Teologii Politycznej opracowuje na nowo dzieła starożytnych myślicieli. Na uwagę zasługuje zupełnie nowe tłumaczenie autorstwa prof. Ryszarda Legutki, uznawane współcześnie za najbardziej wartościowy polski przekład tego klasycznego dialogu Platona. Oprócz samego przekładu nowe wydanie zawiera oryginalny tekst grecki, komentarz tłumacza oraz bibliografię.

E-book dostępny w formacie: EPUB + MOBI.

Tom II serii Tradycje polskiej myśli prawa międzynarodowego w XV wieku.

Książka prof. Ludwika Ehrlicha dotycząca Pawła Włodkowica i Stanisława ze Skarbimierza pokazuje kontekst ich działalności i myśli: konflikt polsko-krzyżacki i Sobór w Konstancji oraz przybliża ich poglądy na prawo międzynarodowe i wojnę sprawiedliwą.

E-book dostępny w formacie: EPUB + MOBI.

Tom I serii Tradycje polskiej myśli prawa międzynarodowego w XV wieku.

Na zbiór Prawo ludów i wojna sprawiedliwa składają się nowe tłumaczenia pism Mateusza z Krakowa, Pawła Włodkowica, Benedykta Hesse i Stanisława ze Skarbimierza, odgrywających fundamentalną rolę w rozwoju polskiej refleksji nad kwestią wojny sprawiedliwej, opatrzone komentarzem, poprzedzone wstępem i biogramami średniowiecznych myślicieli.

E-book dostępny w formacie: EPUB + MOBI.

Tom III serii Tradycje polskiej myśli prawa międzynarodowego w XV wieku.

Antologia zbiera teksty historyków, historyków myśli, idei, filozofii i prawa – a więc przedstawicieli różnych środowisk i sposobów myślenia o przeszłości - koncentrujące się na dorobku polskiej myśli prawno-politycznej pierwszej połowy XV wieku, ze szczególnym uwzględnieniem postaci Pawła Włodkowica.

E-book dostępny w formacie: EPUB + MOBI.

Rozważania o ideowych korzeniach polskiej wspólnoty, jej sensie i miejscu w Europie.

Książka składa się z sześciu esejów, z których każdy poświęcony jest innym postaciom i zjawiskom kluczowym z perspektywy rozwoju polskiej formy, nieistniejącej bez zakorzenienia w kulturze Południa i dziedzictwie romanitas.

E-book dostępny w formacie: EPUB + MOBI.

Chcąc wyrazić wiarę w sposób współczesny, Autor sięga po najróżniejszą formę literacką.

Wszystkie, choć zupełnie inne od siebie nawzajem teksty, łączy tytułowy zachwyt łaską wiary, którą autor otrzymał poprzez spotkanych ludzi, wydarzenia czy lekturę tekstów. Ks. Jerzy Szymik dzieli się również swoimi przemyśleniami dotyczącymi spraw społecznych i politycznych, patrząc na nie w kluczu katolickiej ortodoksji.

E-book dostępny w formacie: EPUB + MOBI.

Zaskakujące powiązania między ideą świętych szaleńców a kulturą i polityką rosyjską.

Książka ta wykracza poza granice dotychczasowych badań nad fenomenem jurodiwych. Badaczka konfrontuje utrwalony przez literaturę i hagiografię portret świętego szaleńca ze społecznym i politycznym kontekstem ich działalności w przedrewolucyjnej Rosji. Thompson polemizuje z poglądem, jakoby zjawisko Bożego szaleństwa, bujnie rozwijające się na Rusi, a później w Rosji aż do czasów rewolucji październikowej, wyrastało w sposób jednoznaczny z chrześcijaństwa. Dowodzi, że jurodiwi mają nawet więcej wspólnego z szamanizmem, a ich działalność stanowi przykład specyficznego rosyjskiego zjawiska, jakim jest dwuwiara. Pamięć o tym szczególnym uwarunkowaniu rosyjskiego społeczeństwa pozwala w pełniejszy sposób zbliżyć się do zrozumienia fenomenu nie tylko historycznej, lecz także współczesnej Rosji.

E-book dostępny w formacie: EPUB + MOBI.

O współczesnej tradycji liberalnej i kryzysie, w jakim się ona znalazła.

Współczesny liberalizm przypomina giganta, który najpierw stracił wigor i elastyczność, potem skamieniał, a teraz powoli pęka pod naporem sił, aspiracji i interesów, którymi  dawno już przestał zarządzać, nie harmonizuje ich, ale dławi, przygniata i represjonuje. Kiedyś był zdolny rozpalać prawdziwe emocje i wielkie nadzieje związane z wolnością, a dzisiaj zadziwia swoją bezmyślnością i tępym uporem reakcjonisty, który za wszelką cenę stara się bronić status quo. Taka niezdolność rozpoznania własnej sytuacji historycznej zadziwia w przypadku idei, którą dawniej charakteryzowała żywotność wielkiej idei wolności. Co się właściwie stało? – piszą pomysłodawcy Marek A. Cichocki i Dariusz Karłowicz.

E-book dostępny w formacie: EPUB + MOBI.

Rozważania o postawie starożytnych chrześcijan wobec rozumu i filozofii.

Książka jest zachętą do przepracowania na nowo myśli Ojców Kościoła. Lekturze towarzyszy przekonanie, że pisarze sprzed osiemnastu wieków ciągle mają nam coś ważnego do powiedzenia. Ich sytuacja pod wieloma względami była podobna do naszej, również dlatego, że chrześcijaństwo w pierwszych wiekach nie stanowiło duchowego centrum kultury.

E-book dostępny w formacie: EPUB + MOBI.

Międzywyznaniowe spojrzenie na współczesny świat i wyzwania stojące przed religią.

Listy o wolności i posłuszeństwie, będąc jednocześnie zaskakująco intymnym świadectwem duchowych zmagań jak i intelektualnym wyrazem zatroskania o wartości chrześcijańskie tonące w pluralizmie nowoczesnych propozycji ideowych, są dla Czytelnika prawdziwą szkołą dialogu międzyreligijnego, ale także po prostu międzyludzkiego. Zarówno Dorosz jak i Jastrzębski zwracają się nieustannie do wielkich przewodników i mistrzów, którzy kształtowali tradycję Kościoła Katolickiego oraz Protestanckiego – Karla Bartha, Mistrza Eckharta czy szczególnie ciekawego w tym kontekście – konwertyty J.H. Newmana. Niniejszy tom, oprócz więc wartości refleksji i wiedzy bezpośrednio w niej zawartej, niesie również naukę ukrytą między wierszami.

E-book dostępny w formacie: EPUB + MOBI.

Autor zmusza do porzucenia utartych, wygodnych schematów w myśleniu o polityce.

„Teby-Smoleńsk-Warszawa. O złudzeniu nietragiczności polityki” to zbiór esejów filozoficzno-politycznych, w których - sięgając do starożytnych tekstów - odkrywamy uniwersalne schematy aktualne również we współczesnej polityce, mierząc się ze złudzeniem nietragiczności naszej polskiej polityki.

E-book dostępny w formacie: EPUB + MOBI.

Szczegółowe przedstawienie historii sporu o istotę Christianitas.

Wychodząc od fundamentalnych tekstów myślicieli mierzących się z nowymi wyzwaniami w realiach pokonstantyńskiej epoki rozwoju Kościoła (a zwłaszcza Państwa Bożego świętego Augustyna), w Metamorfozach Państwa Bożego Gilson ukazuje, czym była dla nich idea Christianitas i Rzeczpospolitej Chrześcijańskiej, a także jak rozumiano powołanie ludu chrześcijańskiego (populus Christianus) i miejsce przypisane każdemu wiernemu. Z niezrównaną precyzją i klarownością przedstawia rozwój idei i kluczowe elementy toczonych od wieków dyskusji, przestrzega także przed manowcami, na które mogą zaprowadzić takie próby realizacji Państwa Bożego, które przekształcają się w jego parodię.

E-book dostępny w formacie: EPUB + MOBI.